Zatrudnianie cudzoziemców w Polsce wygląda dziś inaczej niż jeszcze dwa lata temu. Ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (Dz.U. 2025 poz. 621), obowiązująca od 1 czerwca 2025 r., zastąpiła przepisy rozproszone w ustawie o promocji zatrudnienia. Część rzeczy uprościła. Część – zaostrzyła. Poniżej cała procedura w aktualnym stanie prawnym.
Dwie rzeczy, które trzeba rozdzielić
To najczęstsze źródło nieporozumień:
- Tytuł pobytowy – uprawnia cudzoziemca do przebywania w Polsce (wiza, zezwolenie na pobyt czasowy, karta pobytu, ruch bezwizowy).
- Tytuł do pracy – uprawnia go do wykonywania pracy (zezwolenie na pracę, oświadczenie o powierzeniu pracy, albo zwolnienie z tego obowiązku).
Trzeba mieć oba. Legalny pobyt nie oznacza automatycznie prawa do pracy. Przykład: cudzoziemiec na wizie turystycznej przebywa w Polsce legalnie, ale pracować nie może. Powierzenie mu pracy to nielegalne powierzenie pracy – z pełnymi konsekwencjami.
Uwaga na kolejną pułapkę: dokument pobytowy wydany przez inne państwo UE nie zastępuje polskiego tytułu pobytowego uprawniającego do pracy w Polsce.
Ścieżka 1: oświadczenie o powierzeniu pracy
Najprostsza droga, ale ograniczona.
- Dotyczy obywateli wybranych państw (m.in. Ukrainy, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Armenii – katalog określa rozporządzenie).
- Praca może być wykonywana przez maksymalnie 24 miesiące.
- Oświadczenie wpisuje do ewidencji powiatowy urząd pracy.
- Nie dotyczy prac sezonowych (dla nich jest osobne zezwolenie na pracę sezonową).
Wpis do ewidencji następuje zwykle w ciągu 7 dni roboczych (dłużej, jeśli sprawa wymaga postępowania wyjaśniającego).
Ścieżka 2: zezwolenie na pracę – typy A, B, C, D
Wydaje je wojewoda (wyjątek: zezwolenie na pracę sezonową – starosta), na wniosek podmiotu powierzającego pracę.
|
Typ |
Kiedy |
|
A |
Cudzoziemiec wykonuje pracę na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba jest w Polsce. To zdecydowanie najczęstszy typ. |
|
B |
Cudzoziemiec pełni funkcję w zarządzie osoby prawnej, prowadzi sprawy spółki komandytowej/komandytowo-akcyjnej lub działa jako prokurent – przez okres przekraczający 6 miesięcy w ciągu 12 kolejnych miesięcy. |
|
C |
Cudzoziemiec jest delegowany przez pracodawcę zagranicznego do oddziału lub zakładu tego pracodawcy w Polsce na okres powyżej 30 dni. |
|
D |
Cudzoziemiec delegowany przez pracodawcę zagranicznego, który nie ma w Polsce oddziału, w celu realizacji usługi o charakterze tymczasowym i okazjonalnym (usługa eksportowa). |
Zezwolenie wydaje się na okres do 3 lat (krótszy w określonych przypadkach, m.in. gdy podmiot działa krócej niż rok lub wymiar czasu pracy nie przekracza ½ etatu).
Zezwolenie określa: podmiot powierzający pracę, stanowisko lub rodzaj pracy, najniższe wynagrodzenie, wymiar czasu pracy i okres ważności. Wynagrodzenie nie może być niższe niż wynagrodzenie pracowników na porównywalnych stanowiskach ani niższe niż płaca minimalna (4 806 zł brutto w 2026 r.).
Co się zmieniło od czerwca 2025 – i to są zmiany, które trzeba znać
Koniec testu rynku pracy
Informacja starosty (test rynku pracy) została zniesiona. Nie musisz już czekać 3–4 tygodni na potwierdzenie z PUP, że na lokalnym rynku nie ma kandydata na to stanowisko.
To realne skrócenie procedury o kilka tygodni. Zastrzeżenie: starosta może – na wniosek dyrektora PUP i po pozytywnej opinii powiatowej rady rynku pracy – określić listę zawodów, w których odmawia się wydania zezwolenia ze względu na trudną sytuację na lokalnym rynku pracy. Warto sprawdzić, czy taka lista obowiązuje w Twoim powiecie.
Pełna elektronizacja
Wnioski o zezwolenie na pracę, zezwolenie na pracę sezonową i oświadczenia składa się wyłącznie elektronicznie, przez portal praca.gov.pl. Wniosek złożony w formie papierowej zostanie pozostawiony bez rozpoznania. Postępowanie odwoławcze również prowadzone jest elektronicznie.
Obowiązek przesłania kopii umowy
To zmiana, o której zapomina najwięcej pracodawców. Przed powierzeniem pracy cudzoziemcowi trzeba przesłać organowi, który wydał zezwolenie (lub przyjął oświadczenie), kopię zawartej umowy – przez praca.gov.pl.
Cel jest oczywisty: uniemożliwić „dorabianie” umowy dopiero na potrzeby kontroli oraz zapobiec zaniżaniu wynagrodzenia względem kwoty wskazanej w zezwoleniu.
Za niedopełnienie tego obowiązku grozi grzywna od 1 000 zł do 3 000 zł.
Umowa na piśmie i tłumaczenie
Umowę z cudzoziemcem zawiera się na piśmie, a jej treść trzeba przedstawić w języku zrozumiałym dla cudzoziemca. Brak pisemnej umowy albo brak tłumaczenia to wykroczenie zagrożone grzywną 1 000–3 000 zł.
Obowiązki po zatrudnieniu – o których się zapomina
- Zgłoszenie do ZUS w ciągu 7 dni – tak samo jak przy pracowniku polskim.
- Powiadomienie organu o niepodjęciu pracy przez cudzoziemca, zakończeniu pracy, zmianie siedziby/nazwy/formy prawnej podmiotu. Zaniedbanie: grzywna nie niższa niż 500 zł.
- Aktualizacja zezwolenia przy zmianie warunków. To kluczowe: zatrudnienie na innym stanowisku lub na innych warunkach niż w zezwoleniu jest nielegalnym powierzeniem pracy – nawet jeśli cudzoziemiec ma ważne zezwolenie. Awans, zmiana zakresu obowiązków, obniżenie wymiaru etatu – każda z tych sytuacji wymaga sprawdzenia, czy zezwolenie nadal pokrywa rzeczywistość.
- PESEL i NIP – potrzebne do rozliczeń podatkowo-składkowych.
- Przechowywanie kopii dokumentu pobytowego przez cały okres zatrudnienia.
Kto może pracować bez zezwolenia
Katalog zwolnień jest szeroki i obejmuje m.in. obywateli UE/EOG i Szwajcarii, posiadaczy zezwolenia na pobyt stały, rezydentów długoterminowych UE, absolwentów polskich szkół ponadpodstawowych i studiów stacjonarnych, nauczycieli języków obcych oraz – na odrębnych zasadach – obywateli Ukrainy objętych szczególnymi regulacjami.
Zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia nie zwalnia z obowiązku posiadania tytułu pobytowego uprawniającego do pracy ani z obowiązków zgłoszeniowych.
Ile to trwa – realistycznie
Po zniesieniu testu rynku pracy formalnie jest szybciej. W praktyce czas oczekiwania na zezwolenie zależy od obciążenia urzędu wojewódzkiego i bywa bardzo różny w poszczególnych województwach. Warto planować z zapasem – zwłaszcza jeśli zatrudnienie ma ruszyć w konkretnym terminie.
Sam wniosek to zwykle mniejszy problem niż skompletowanie i poprawne przygotowanie załączników. Braki formalne to najczęstsza przyczyna wydłużenia procedury – i dlatego wiele firm zleca legalizację pobytu i pracy cudzoziemców na zewnątrz, zamiast uczyć się procedury na własnych wnioskach.
Podsumowanie
Zatrudnienie cudzoziemca nie jest skomplikowane – jest precyzyjne. Cała sztuka polega na tym, żeby na każdym etapie zgadzały się trzy rzeczy: tytuł pobytowy, tytuł do pracy i faktyczne warunki zatrudnienia. Jeśli którakolwiek z nich rozjeżdża się z pozostałymi, mówimy już o nielegalnym powierzeniu pracy – a kary za nie zostały w 2025 r. wyraźnie podniesione.
Jeśli Twoja firma zatrudnia cudzoziemców po raz pierwszy albo skala zatrudnienia rośnie, warto od razu ustawić proces z kimś, kto przechodził tę ścieżkę wielokrotnie. Wsparcie w zatrudnianiu obcokrajowców na etapie pierwszych wniosków jest wielokrotnie tańsze niż grzywna i odmowa wydania kolejnych zezwoleń.












